Veldeke Hasselt vzw

veríéneging virre bescherreming, behaag èn premeuse van ’t Hessels

Zèksels

“TOR”: Zoe gek as ’n deer

TOR1
Viering val Berlijnse muur “am Brandenburger Tor”

Enkele weken geleden, op 9 november 2014, hebben de Duitsers in Berlijn aan de Brandenburger Tor op grootse wijze gevierd dat net 25 jaar geleden die gehate Berlijnse muur eindelijk gevallen is.

Das Tor (onzijdig) betekent “poort, grote deur” en is verwant met die Tür en ons deur.

Het gelijkluidende der Tor (mannelijk) heeft een andere betekenis: gek, dwaas. Hiervan zijn nog enkele andere woorden afgeleid, bv. die Torheit (dwaasheid, stommiteit) en töricht (dwaas, mal, gek).

Der Tor vinden we nog terug in het middelnederlandse door (dwaas, gek).

 

De Hasseltse uitdrukking zoe gek as ’n deer heeft oorspronkelijk niets met een deur te maken maar verwijst naar dat middelnederlandse door. De uitdrukking zou dus eigenlijk moeten luiden als zo gek als een door (gek, dwaas). Omdat het woord door evenwel uit het Nederlands (en het Hasselts) verdwenen is, hebben de mensen daar dan maar deur (Hss. deer) van gemaakt (volksetymologie), en zeggen we in het Hasselts van een mallotig iemand dat die zoe gek ès as ’n deer.  

TOR2